ఆ వంతెన ఎంత ఎత్తులో ఉండేదో తెలుసా? నల్లమల అడవిలో ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యపరుస్తున్న బ్రిటిష్ కాలం నాటి నిర్మాణం!

నల్లమల అడవుల్లో ప్రయాణం చేస్తుంటే… చుట్టూ ఎటు చూసినా దట్టమైన చెట్లు, కొండలు, లోయలు మాత్రమే కనిపిస్తాయి. రోడ్డు మీద వెళ్తున్నవారికి పెద్దగా ఏమీ కనిపించదు. కానీ ఈ అడవుల మధ్యలో దాదాపు 100 ఏళ్లకు పైగా రైళ్లను మోసిన ఓ భారీ నిర్మాణం ఉందని చెబితే నమ్మగలరా?

ఇంకా ఆశ్చర్యం ఏంటంటే… ఒకప్పుడు ఆ నిర్మాణంపై నుంచి రైళ్లు పరుగులు పెట్టేవి.

ఇప్పుడు అక్కడ రైలు లేదు. పట్టాలు లేవు. కానీ ఆ కాలం నాటి భారీ రాతి స్తంభాలు మాత్రం నేటికీ అడవిలో నిలబడి ఉన్నాయి.

అదే దొరబావి వంతెన.

గిద్దలూరు–నంద్యాల మార్గంలోని నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలో, బొగద ప్రాంతం సమీపంలో ఉన్న ఈ పాత రైల్వే వయాడక్ట్ ఒకప్పుడు బ్రిటిష్ ఇంజినీరింగ్‌కు అద్భుతమైన ఉదాహరణగా నిలిచింది. నేటి ఆధునిక యంత్రాలు, క్రేన్లు, భారీ నిర్మాణ పరికరాలు లేని కాలంలో ఇంతటి భారీ వంతెనను ఎలా నిర్మించారనేదే ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యం కలిగించే విషయం.

అసలు ఈ వంతెనను ఎందుకు నిర్మించారు?

19వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ పాలకులకు భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలను రైల్వే మార్గాలతో అనుసంధానం చేయడం మాత్రమే కాదు… సరకు రవాణా కూడా చాలా ముఖ్యమైన విషయం.

గోవా వైపు అరేబియా సముద్ర తీరం నుంచి మచిలీపట్నం వైపు బంగాళాఖాతం తీరాన్ని కలిపే రైల్వే మార్గం ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచనలో భాగంగా ఈ ప్రాంతంలో రైల్వే లైన్ నిర్మాణం చేపట్టారు.

అయితే ఒక సమస్య ఎదురైంది.

గిద్దలూరు–నంద్యాల మధ్య ఉన్న నల్లమల ప్రాంతం సాధారణ మైదానం కాదు. కొండలు, లోయలు, వాగులు, లోతైన గండికలు… రైల్వే పట్టాలు వేయడానికి ఒక్కో అడుగు ముందుకు వేయడం కూడా అప్పట్లో పెద్ద సవాలే.

అలాంటి ఒక లోతైన ప్రాంతాన్ని దాటించేందుకు ఈ భారీ వంతెనను నిర్మించారు.

అంటే ఇది కేవలం రోడ్డు మీద ప్రయాణించే వాళ్ల కోసం నిర్మించిన వంతెన కాదు.

రైలు ప్రయాణం కోసం నిర్మించిన మీటర్ గేజ్ రైల్వే వయాడక్ట్.

కానీ అసలు షాకింగ్ విషయం ఇప్పుడు వస్తుంది…

ఈ వంతెన ఎంత ఎత్తులో ఉండేదో తెలుసా?

వివిధ ఆధారాల్లో ఎత్తు విషయంలో 200 నుంచి 250 అడుగుల వరకు వివరాలు కనిపిస్తాయి. కొన్ని చారిత్రక రికార్డులు డెక్ ఎత్తును సుమారు 250 అడుగులుగా పేర్కొంటున్నాయి. మరో వారసత్వ పరిశీలనలో సుమారు 200 అడుగుల ఎత్తైన రాతి స్తంభాలపై వంతెన నిర్మాణం జరిగినట్లు పేర్కొన్నారు.

అంటే ఒకప్పుడు ఈ వంతెనపై రైలు వెళ్తుంటే… కింద ఉన్న లోయ నుంచి చూస్తున్నవారికి అది ఆకాశంలో వెళ్తున్నట్టే కనిపించేదన్నమాట!

ఇంత ఎత్తులో రైల్వే వంతెనను నిర్మించడం అప్పటి ఇంజినీర్లకు ఎంతటి సవాలో ఊహించుకోవచ్చు.

ఇంత పెద్ద వంతెనకు ఏం ఉపయోగించారు?

ఇక్కడే మరో ఆసక్తికరమైన విషయం బయటపడుతుంది.

ఈ వంతెన నిర్మాణానికి సాధారణంగా మన దగ్గర దొరికే ఇనుమును మాత్రమే ఉపయోగించలేదు.

ఇంగ్లాండ్‌లోని బర్మింగ్‌హామ్ ప్రాంతం నుంచి వందల టన్నుల ఇనుమును ప్రత్యేకంగా తీసుకొచ్చినట్లు చారిత్రక వివరాలు చెబుతున్నాయి. కొన్ని ఆధారాలు సుమారు 420 టన్నుల ఇనుము/స్టీల్ ఉపయోగించినట్లు పేర్కొంటున్నాయి. ఆ భాగాలను అక్కడే తయారు చేసి సముద్ర మార్గం ద్వారా మచిలీపట్నానికి తీసుకువచ్చి, అక్కడి నుంచి రైల్వే ద్వారా నిర్మాణ ప్రాంతానికి తరలించినట్లు వివరాలు ఉన్నాయి.

ఒక్కసారి ఆ కాలాన్ని ఊహించండి.

క్రేన్లు లేవు.

భారీ లిఫ్టింగ్ మెషీన్లు లేవు.

ఈరోజు ఉన్న ఆధునిక నిర్మాణ పరికరాలు లేవు.

అయినా భారీ ఇనుప భాగాలను నల్లమల అడవుల్లోకి తీసుకెళ్లి ఒక్కొక్కటిగా అమర్చారు.

స్థానిక కూలీల శ్రమతో ఈ నిర్మాణం పూర్తయిందని పలు కథనాలు చెబుతున్నాయి.

మరి ‘దొరబావి’ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?

ఇదే ఈ వంతెన పేరుకి సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన కథ.

నిర్మాణ పనుల కోసం బ్రిటిష్ అధికారులు, కూలీలు నల్లమల అడవుల్లోనే చాలా కాలం ఉండాల్సి వచ్చింది. తాగునీటి కోసం అక్కడ ఒక బావిని తవ్వించినట్లు స్థానిక చరిత్ర కథనాలు చెబుతున్నాయి.

ఆ కాలంలో బ్రిటిష్ అధికారులను స్థానికులు ‘దొరలు’ అని పిలిచేవారు.

దొరలు తవ్వించిన బావి…

అందుకే ‘దొరబావి’ అనే పేరు ఏర్పడిందని చెబుతారు.

ఆ తర్వాత ఆ ప్రాంతంలోని రైల్వే వంతెనకూ అదే పేరు స్థిరపడిపోయింది.

ఒకప్పుడు రైళ్లు పరుగులు పెట్టాయి…

ఈ వంతెన నిర్మాణ కాలానికి సంబంధించి ఆధారాల్లో కొంత తేడా కనిపిస్తుంది. కొన్ని రైల్వే/వారసత్వ ఆధారాలు 1884లో పనులు ప్రారంభించి 1887లో పూర్తి చేసినట్లు చెబుతుండగా, మరో వారసత్వ పరిశీలన 1867లోనే వంతెన, రైల్వే లైన్ పూర్తయినట్లు పేర్కొంటుంది.

అందుకే నిర్మాణ తేదీని ఒకే సంవత్సరంగా చెప్పడం కంటే, 19వ శతాబ్దపు బ్రిటిష్ కాలానికి చెందిన నిర్మాణంగా చూడటం సురక్షితం.

అయితే ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

ఈ వంతెనపై మీటర్ గేజ్ రైళ్లు నడిచాయి.

110 సంవత్సరాల వరకు ఈ పాత రైల్వే మార్గం ఉపయోగంలో ఉన్నట్లు వారసత్వ, రైల్వే సంబంధిత ఆధారాలు పేర్కొంటున్నాయి.

అంటే…

ఒక శతాబ్దానికి పైగా నల్లమల కొండల మధ్య రైలు ప్రయాణానికి ఈ వంతెన సాక్షిగా నిలిచింది.

మరి ఇప్పుడు రైలు ఎందుకు లేదు?

కాలం మారింది.

రైల్వే సాంకేతికత మారింది.

మీటర్ గేజ్ మార్గాలను బ్రాడ్ గేజ్‌గా మార్చే పనులు మొదలయ్యాయి. నంద్యాల–గిద్దలూరు మధ్య కూడా కొత్త మార్గాన్ని నిర్మించారు.

కొత్త మార్గం కోసం పాత రైల్వే అలైన్‌మెంట్‌ను వదిలేశారు.

దీంతో దొరబావి వంతెనపై రైళ్ల రాకపోకలు ఆగిపోయాయి. పాత వంతెనకు సంబంధించిన ఇనుప భాగాలు తొలగించబడి స్క్రాప్‌గా విక్రయించబడినట్లు కొన్ని చారిత్రక ఆధారాలు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే భారీ రాతి స్తంభాలు మాత్రం అక్కడే మిగిలిపోయాయి.

అందుకే ఇప్పుడు అక్కడికి వెళ్తే…

ఒకప్పుడు రైలు పరుగులు పెట్టిన చోట పట్టాలు కనిపించకపోవచ్చు.

కానీ…

ఆ రైలును మోసిన భారీ రాతి స్తంభాలు మాత్రం కనిపిస్తాయి.

నేటికీ ఆ స్తంభాలు ఎందుకు ఆశ్చర్యపరుస్తున్నాయి?

నల్లమల అడవుల మధ్య వందల అడుగుల ఎత్తుకు ఎదిగిన ఆ భారీ రాతి నిర్మాణాలను చూస్తే అప్పటి ఇంజినీరింగ్ సామర్థ్యం అర్థమవుతుంది.

ఇంత ఎత్తైన నిర్మాణాన్ని అప్పట్లో ఎలా నిలబెట్టారు?

భారీ ఇనుప భాగాలను అడవిలోకి ఎలా తీసుకొచ్చారు?

అంత లోతైన లోయల మధ్య కొలతలు ఎలా తీసుకున్నారు?

కూలీలు ఎలాంటి పరిస్థితుల్లో పనిచేశారు?

ఇలాంటి ప్రశ్నలు ఇప్పటికీ ఈ ప్రాంతాన్ని చూసే ప్రతి ఒక్కరిలో ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తాయి.

గిద్దలూరు నుంచి ఎంత దూరం? నంద్యాల నుంచి ఎంత దూరం?

దొరబావి వయాడక్ట్ నంద్యాల నుంచి సుమారు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నట్లు అందుబాటులో ఉన్న ప్రయాణ, రైల్వే సంబంధిత వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఇది గిద్దలూరు–నంద్యాల మార్గంలోని నల్లమల ప్రాంతంలో, బొగద టన్నెల్ పరిసరాల్లో ఉన్న పాత రైల్వే మార్గానికి సంబంధించినది.

అంటే నంద్యాల నుంచి గిద్దలూరు వైపు నల్లమల అడవుల్లోకి ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు…

మన కళ్లకు కనిపించేది కేవలం అడవి మాత్రమే కావచ్చు.

కానీ ఆ అడవి గుండెల్లో…

ఒకప్పుడు వందల అడుగుల ఎత్తులో రైలు పరుగులు పెట్టిన చరిత్ర దాగి ఉంది.

ఇంకో ఆసక్తికరమైన విషయం…

దొరబావి వంతెన మాత్రమే కాదు.

ఈ ప్రాంతంలో మరో బ్రిటిష్ కాలం నాటి అద్భుత నిర్మాణం కూడా ఉంది.

అదే బొగద టన్నెల్.

పాత రైల్వే మార్గంలో నల్లమల కొండలను ఛేదిస్తూ రైల్వే ప్రయాణం సాగేది. తర్వాత బ్రాడ్ గేజ్ మార్పుల్లో కొత్త మార్గం, కొత్త సొరంగం నిర్మించడంతో పాత మార్గం ప్రాధాన్యం కోల్పోయింది. కొత్త బొగద టన్నెల్ పొడవు సుమారు 1.56 కిలోమీటర్లు అని రైల్వే చరిత్రకు సంబంధించిన ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.

అంటే నేటి రైల్వే మార్గం పక్కనే…

ఒకప్పుడు రైళ్లు నడిచిన పాత ప్రపంచం కూడా నిశ్శబ్దంగా మిగిలిపోయింది.

నల్లమల అడవుల్లో చెట్ల మధ్య నిలిచిన ఆ భారీ స్తంభాలు ఇప్పుడు రైళ్ల కోసం ఎదురుచూడవు.

వాటిపై ఇక ఇంజిన్ శబ్దం వినిపించదు.

పట్టాలపై చక్రాలు పరుగులు పెట్టవు.

కానీ ఒక్కసారి ఆ స్తంభాల దగ్గర నిలబడి పైకి చూస్తే…

దాదాపు శతాబ్దానికి పైగా క్రితం ఇదే ప్రదేశంలో ఒక రైలు వందల అడుగుల ఎత్తులో ప్రయాణించిన దృశ్యం ఊహించుకోవచ్చు.

అందుకే దొరబావి వంతెన ఒక పాత వంతెన మాత్రమే కాదు.

నల్లమల అడవుల మధ్య దాగి ఉన్న ఒక రైల్వే చరిత్ర.

బ్రిటిష్ కాలం నాటి ఇంజినీరింగ్‌కు మిగిలిన ఓ గుర్తు.

మరియు…

ఒకప్పుడు ఆకాశాన్ని తాకేంత ఎత్తులో రైలును మోసిన నిర్మాణం!